Deskiñ ha Komz Brezhoneg

Kentel Brezhoneg - Miz Genver 2026

Testen war an Namm

Lennadenn°, Troidigezh (gerioù diaes), Distrolladur.

Degemer mat e Kerpap, eme ar glañvdiourez¹ goude bezañ staliet² ac’hanon em c’hambr nevez, un tamm mat bravoc’h eget hini ospital Brest. En ul lec’h ispisial-tre emaout bremañ, disheñvel diouzh an holl lec’hioù all.

Kredapl³ e weli traoù ‘peus ket gwelet gwech ebet, ha ‘peus ket soñjet james e oa deusoute memes. Tud hag o deus kollet ur vrec’h, pe o divhar, tud hag a gomz dre ur mekanik pa n’int ket gouest da gomz ken… Rez ket bilou, kustumiñ⁴ a ri.

Penaos e vo ar vuhez amañ ? Penaos e vo an dud ? Mall zo warnon⁵ dizoleiñ⁶ ar bed-se. A-raok koan e teu ar glañvdiourez da gerc’hat⁷ ac’hanon. Reiñ a ra ur gador-ruilh⁸ din, unan bras ha pounner, ha kas a ra ac’hanon betek ar sal-debriñ.

Gerioù diaes - pajenn 55

---

Ouzh taol emañ an dud dija. Ur plas zo bet miret evidon. Ma¹ staliañ a ra ar glañvdiourez ouzh taol ivez, stardañ² ma rodoù³, ha setu me etre Mani ha Bene.

Tro-dro d’an daol, ur sapre skipaihl. Mari ne c’hell ket azezañ. En he sav e tebr, paket⁴ gant ur blastrenn⁵ hag a ya⁶ eus he groñj⁷ betek he divorzhed⁸.

— Chans 'peus… Chans 'peus bezañ azezet… a randon⁹ a-hed ar pred.

E-tal dezhi emañ Cedric. Hennezh ne baouez ket da gunujenniñ¹⁰ an edukatourien peogwir ne blij ket dezhañ resev¹¹ urzhioù pe alioù. Ur c’harr-tan en deus roet lamm¹² dezhañ pa oa war e velo ha tapet en deus un traoma d’e glopenn¹³. Bep sizhun e resev ul levr bannoù-treset¹⁴ dre an ti-post digant ar gwall-vlenier¹⁵ en deus diskaret¹⁶ anezhan. Christophe zo e-tal din, taget¹⁷ gant ur c’hlenved iskis¹⁸ abaoe m’eo ganet : war galetaat¹⁹ ez a e gigennoù²⁰. Lakaet ez eus bet ennañ mekanikoù a brodu²¹ stokadoù-redan²² evit o distennañ met diaes eo dezhañ komz ha bale daoust da se. Azezet eo Christophe en ur gador-ruilh tredan anvet « Batmobil ». En e-gichen emañ Bene, azezet en ur gador-ruilh ivez, tres²³ kool warni. Va mignoned e vo ar re-se, sur ha n'eo ket marteze.

Ur greizenn addeskiñ²⁴ hag advarrekaat²⁵ ar c'horf eo Kerpap. Ur sanatorium e oa anezhi

Gerioù diaes - pajenn 56

---

pa oa bet savet e 1920, evit ober war-dro¹ an dud taget gant an droug-skevent². E 1965 e oa deuet da vezañ ur greizenn advarrekaat. Hini vrasañ Europa eo bremañ. An hini vrudetañ ivez. Pemp hektar ha tregont a ya d’ober ar park tro-dro ar greizenn, war bord ar mor, war gumun Plañvour. Pevar c’hant den a vez bemdez e Kerpap o teskiñ mestroniañ³ o c’horf en-dro. Div drederenn⁴ a dud gour⁵ hag un drederenn a vugale. E-tro eizh kant den a vez oc’h ober war-dro ar glanvourien⁶. Tud a bep seurt micher : medisinid, kineoù, buhezourien, edukateurien, psikologourien, apotikerien, dentourien, moniteurien sport, klañvdiourien, ortopedisted, ergoterapourien, stummerien⁷ war ar blenian, kelennereien, tud ar c’hempenn⁸, kasourien karrigelloù, keginerien ha me oar me⁹.

Ken bras eo ar savadurioù ma’z eo boas¹⁰ al labourerien da fiñval eus ul lec’h d’egile gant ur velo pe un droterez¹¹. Ar c’hadorioù-ruilh eo ar pezh a vez gwelet ar muiañ avat. Bezañ ampechet¹² n’eo ket dreist-ordinal e mod ebet¹³ amañ hag a- ratozh¹⁴ eo renket kement lec’h zo diouzh¹⁵ nammoù hag ezhommoù an holl. Meur a savadur ha meur a servij zo evit an dud gour : servij an dud devet, servij an dud o deus bet un traoma d’o c’hlopenn, ur servij traoma-ortopediezh evit an dud bet torret o eskern dezho (graet e vez servij « tamalou » anezhañ dre ma¹⁶ vez ur bern tud o

Gerioù diaes - pajenn 57

---

klemm dizehan¹ ennañ, padal² e vo adtapet ar bale ganto a-raok pell), ur servi medullaire evit ar re zo bet gloazet³ da vat⁴ o mel-kein⁵ hag a zo paraplejik pe tetraplejik, ur servij evit an dud o deus kleñvedoù neurologel hag unan all evit ar re o deus kudennoù gant o c'halon (mann da welet gant ar garantez !). E savadurioù ar re yaouank e vez bodet bugale hag o deus a bep seurt Kudennoù : klenvedoù neurologel, bugale devet, torret, troc'het, traomet. Ur bern traoù all zo evit pareañ⁶ an dud : ur poull-neuial bras- bras gant dour mor tomm-kenañ, ur bern salioù kine, ur stal ortoprotesiezh evit fardañ⁷ brec'hioù ha garoù nevez. ur sal ergoterapiezh evit ober labour-dorn.…

Ouzhpenn ul lec'h evit pareañ eo Kerpap : ul lec'h evit bevañ, ur gwir vilajenn. Pep kambr a sko⁸ war Enez Groe. Ur park brav-meurbet a ziskenn betek ar mor. Salioù sport zo hag ur skolaj, servijoù sokial, ur sial levrioù, burevioù melestradurel⁹ hag ar c'hlub... Ar c'hlub zo anezhañ un ostaleri (hep alkool evel- just, arabat huñvreal), brav a-walc'h, ur siminal vras en he c'hrelz. Kouignoù evit ar begoù lipous, c’hoarioù koad, c'hoarioù video. Ur Super Nintendo zo, memes. Youc'hou ! Sot on gant Super Mario Bros. Er savadur U3 emaon, hini ar grennarded. Pemp warn-ugent omp, o chom da gousket da

Gerioù diaes - pajenn 58

---

noz. Gwallzarvoudoù¹ euzhus², nammoù skrijus, korfoù drailhet³… kriz pe grisoc’h⁴ eo istor pep hini met n’eus den evit spontañ⁵. Boutin⁶ eo ar pep spontusañ e Kerpap. Gant se ne vez ket sellou a druez⁷ etre an dud, na barnadennoù⁸. Ne vez ket lâret n’omp ket « normal » e mod ebet. Bepnoz, e-tro eizh eur, e vez steudet⁹ an dud dirak burev ar c’hlañvdiourezed, pep hini o c’hortoz e bikurenn bemdeziek. « Aiou ! » a vez klevet gant lod¹⁰, mut e chom an dud seizet¹¹. Ne souezher ket evit ken nebeut a dra. Padal, e- maez eus Kerpap, pa c’hoarvez ganeomp ober ur bikadenn ¹²dirak an dud e vezomp gwelet evel tud klañv pe drammet¹³ diouzhtu. Christophe ivez, paotr e Vatmobil, a vez barnet buan. Pa vezomp en davarn e santomp prim¹⁴ e soñj d’an dud eo mezv-dall abalamour d’e gerzhed¹⁵ kamm-digamm ha d’e gomzoù gak¹⁶.

Doujañs¹⁷ ha kengred¹⁸ a vez etre ar glañvidi kenkoulz hag¹⁹ etre ar glañvidi hag an dud a ra war hon zro. Den n’en deus dibabet en em gavout e Kerpap, met emskiant²⁰ omp holl e rankomp tennañ hon mad²¹ eus al lec’h dibar-se²² evit mont er-maez en ur stad welloc’h. Emskiant omp ivez e vez kalz diaesoc’h ar vuhez er-maez.

— Eh tudoù ! Selaouit an ton-se, farsus eo : « J’ai la quéquette qui colle, j’ai les bonbons qui font des bonds, j’ai la quéquette qui colle, dansons sur le pont d’Avignon… »

Gerioù diaes - pajenn 59

---

An holl zo o sellet ouzhin, dispourbellet¹ o daoulagad. Sur-walc’h e kavont droch² an ton. Ken dic’hortoz³ eo, avat, ma tiroll⁴ an holl da c’hoarzhin a-benn ar fin. Ha setu ni da doullañ kaoz⁵, laouen, da farsal asambles ha da gamaladin. Butuniñ a-stroll⁶ goude ar pred, ober redadegoù kadorioù-ruilh evit mont d’ar c’hine pe konkouirioù kadorioù div rod en trepasoù : buan e tapan plegoù ar vandennad⁷.

Un implij-amzer stank⁸ am bez e Kerpap : dijuniñ, kine, poull-neuial, pred, kine, sport. Pleustriñ a ran war ar gwaregañ⁹, ar ping-pong, c’hwezhañ en ur sarbacane, ha kement tra o vezañ azezet war ma c’hador. Sañset on da vont d’ar skol ivez. Diegi¹⁰ am eus avat ha bemdez e vez graet skol louarn ganin. Gwelloc’h zo d’ober : adtapout ma divhar da gentañ penn, ha kaout plijadur gant va mignoned nevez.

P’hor bez amzer vak ez eomp holl asambles war an draezhenn en ur c’hoari ar viskoulenn¹¹. Pep a gador-ruilh, lost-ha-lost, staget an eil re ouzh ar re all, Christophe e penn gant e Vatmobil tredan, ha yao gant an hent. C’hoarzhadegoù¹² e-leizh, dreist-holl pa gouezh unan bennak en ur c’horn-tro¹³. An nebeud re a zo barrek da vont war-sav un tammig a sikour ar paourkaezh Yannig da azezañ en-dro¹⁴. Plijadur zo ivez pa vezomp o c’hoari gant Mario Bros er c’hlub. A-wezhioù e c’hoariomp

Gerioù diaes - pajenn 60

---

ken pell ma vez krazet¹ ar Super Nintendo. Skramm du. Netra d’ober. Tomm ar mekanik betek re, pe trec’het² ganeomp. KO. — Deomp da bourmen er park, a lâr Béné din. Ur ger kuzh eo se. « Deomp da vutuniñ butun-drol » a dalv³. Naon du hor bez goude hon fourmenadennoù. Ha ni da gargañ hon c’hof hon-div gant kouignoù lipous ar c’hlub. Buan e teu Béné da vezañ va mignonez vras. Eus Montroulez eo, seitek vloaz eveldon. Erruet e oa e Kerpap e miz Meurzh. E miz Kerzu he doa bet he gwallzarvoud. O c’hoari biz-meud e oa etre Kastell-Paol ha Montroulez. Noz e oa. Un oto en doa diskaret anezhi : drailhet he c’har dezhi ha torret he divgroazell⁴. Chomet e oa ur sizhunvezh er c’homa ha troc’het e oa bet he gar. Dezhi eo bet lâret evel m’eo bet lâret din. Da viken e vimp stanket en hon c’hador- ruilh. Kozh kaoziou⁵. N’hon eus ket graet studioù war ar skiantoù, met spi ha youl⁶ zo ganeomp bepred.

Gerioù diaes - pajenn 61

---